Loading...

Vergeven? Een verstandige beslissing! Maar niet vergeten.

Waar mensen samenleven maken mensen fouten. En soms leiden deze fouten tot conflicten en definitieve breuken in familiale, professionele en vriendschappelijke relaties. Achter het fenomeen zit een diepgeworteld systeem, de gevoeligheid van mensen voor recht- en onrechtvaardigheid. Mensen schatten in of hun investering in relaties voldoende oplevert en als de kosten groter zijn dan de baten komt de relatie onder druk te staan. In sommige gevallen plegen mensen zelfs bedrog en berokkenen ze iemand bewust schade. Op zo’n moment wordt de kost voor het slachtoffer veel groter dan de opbrengst waardoor de relatie normaliter wordt verbroken. Einde verhaal? Dat is zeker niet het geval. Vroeg of laat komt de vraag of vergeven op zijn plaats is bovendrijven. Het is niet veel mensen gegeven om na een moeilijke periode terug contact op te nemen, te praten en eventueel te vergeven. Waarom zouden we iemand die ons bewust kwaad heeft berokkend vergeven? Is het verstandig om te vergeven? Met als pijnlijk risico dat het bedrog wordt herhaald. Professionals die conflicten begeleiden worden steevast met dergelijke situaties geconfronteerd. Ze trachten verandering te brengen in conflicten die soms jarenlang aanslepen. En met het vorderen van de tijd heeft iedereen in de situatie zich wel eens schuldig gemaakt aan de een of andere streek die het daglicht schuwt. Mensen zijn mensen. In de oplossingsfase van het proces moet er dan nagedacht worden over de vraag: “Is het verstandig om elkaar te vergeven?”.

Het antwoord is duidelijk: “Ja, het is verstandig om elkaar te vergeven!”. Uiteraard moeten we vermijden dat het bedrog wordt herhaald, maar het is verstandig om te vergeven. Hoe loopt het tussen mensen fout? We hebben twee personen, A en B. Ze hebben een leven waarin ze af en toe worden geconfronteerd met een probleem. Ze hebben twee opties. Ofwel helpen ze elkaar, ofwel helpen ze elkaar niet. Stel dat A en B beiden bedriegers zijn, dan is het sowieso einde verhaal. De relatie heeft geen enkele meerwaarde voor A en B. Als A B wel helpt en B helpt A niet als het nodig is, dan voelt A zich bedrogen door A en zal B waarschijnlijk een einde maken aan de relatie. Met andere woorden, bedrog leidt tot het stoppen van de relatie.

Bedrog kan (vanuit een materieel perspectief!) een verstandige strategie zijn als je de persoon die je bedriegt nadien niet meer ontmoet. Je probleem wordt opgelost, de andere blijft berooid achter en onze wegen scheiden zo snel als mogelijk. Met mijn bedrog heb ik bij manier van spreken mijn winst gemaximaliseerd en mijn verlies geminimaliseerd. Maar als ik de persoon in de toekomst nog zal ontmoeten is dit een bijzonder onverstandige strategie. Laat staan dat die persoon deel uitmaakt van mijn vaste vriendenkring of mijn familie. Dit is het ideale ingrediënt voor jarenlange emotionele en materiële ellende. Ik kan erop rekenen dat er een soort van lik-op-stuk-reactie komt. Oog om oog, tand om tand …  het oudtestamentische principe komt niet uit de lucht gevallen. In het allerbeste geval wordt de bedrieger naar de eenzame marge van de groep verwezen of wordt er vroeg of laat met gelijke munt betaald. Dat is de dit-voor-dat-strategie. In het laatste geval kan er een escalatie ontstaan omdat een reactie een tegenreactie uitlokt waarvan de tegenreactie harder is dan de reactie. En de tegenreactie op de eerste tegenreactie is nog harder dan de eerste tegenreactie. Zo ontstaat er een destructieve spiraal die alsmaar meer en meer psychologische en materiële schade aanricht. We noemen dit een vergeldingslus want vergelding roept om vergelding. Kan er een einde gemaakt worden aan deze destructieve spiraal? Dat is zeker het geval. De Pavlov-strategie is de oplossing: “Verander van strategie als het resultaat niet gewenst is.”. Met andere woorden, als de reactie van de tegenpartij je schade berokkent verander je van strategie. Iemand die je bedriegt laat je met een tegenreactie voelen dat zijn bedrog hem een nadeel oplevert. Als hij op zijn beurt reageert met een reactie die jou nog een groter nadeel oplevert, dan reageer je met een samenwerking! De logica is contra-intuïtief maar als je verstandig kijkt naar de situatie is de oplossing redelijk evident. De tegenpartij heeft er alle baat bij om met jou te gaan samenwerken en jou niet meer te bedriegen. Samenwerken levert hem een voordeel op in die situatie, daar waar een destructieve tegenreactie hem en ook jou verder zal beschadigen.

Met de Pavlov-strategie vermijden we de vergeldingslus, vermijden we verdere schade en hebben we het morele gelijk aan onze kant. Bovendien wordt het duidelijk waarom het in langdurige relaties het belangrijk is om altijd te vergeven. Al mogen we niet in naïviteit vervallen. Persoon A heeft de Pavlov-strategie consequent toegepast en B krijgt het in de mot dat hij niet oké bezig was. Al is het maar omdat hij beseft dat hij zichzelf sociaal verder in de vernieling rijdt. Wel, dan is het verstandig van persoon B om zijn excuses aan te bieden en verstandig van persoon A om deze excuses te aanvaarden en daadwerkelijk te vergeven. De situatie is redelijk eenvoudig. Enkel maar de strategie “excuses aanbieden”, gevolgd door de strategie “vergeven” is productief. In al de andere gevallen is er sprake van een status quo in de vorm van het vermijden van contact. Al mogen we niet, zoals gezegd, in naïviteit vervallen. Wat moeten we doen? Als we vijf lessen omzetten naar de praktijk geraken we er steeds uit.

I. We zullen altijd onnodige conflicten vermijden als de andere ons helpt. Dit betekent dat we in de gaten moeten houden dat we met ons eigen gedrag geen conflicten uitlokken waardoor er wordt gereageerd op een manier die ook voor ons nadelig is. Maken we een fout, dan herstellen we deze fout zo snel mogelijk door te praten met de persoon die we een nadeel hebben berokkend en te zoeken naar een oplossing.

II. We helpen de andere als hij ons helpt. Dat is redelijk evident omdat iedereen een rol te spelen heeft in evenwichtige en wederkerige relaties.

III. Als de andere ons bedriegt dan laten we duidelijk merken dat we heel boos zijn. Boosheid is het signaal voor de andere dat hij in de fout is gegaan.

IV. We zijn vergevingsgezind als de andere omwille van onze boosheid zijn gedrag bijstuurt. Anders komen we in een verliessituatie terecht omdat de andere zijn gedrag terug bijstuurt in de richting van een conflict en dus verlies voor onszelf. Als de hand wordt gereikt en het gedrag wordt bijgestuurd, dan grijpen we deze hand met beide handen.

V. We zijn transparant en voorspelbaar in ons gedrag waardoor de andere zich aan ons gedrag kan aanpassen.

 

Verdere informatie:

Bart Libbrecht: Gsm. 0492-72 48 15

 

By |2017-09-09T14:08:13+00:00augustus 26th, 2017|Blog|Reacties uitgeschakeld voor Vergeven? Een verstandige beslissing! Maar niet vergeten.